Osmanlı'nın gizemli paşası Ahmed Râtib Paşa'ya dair her şey bu kitapta: “Bir Osmanlı Paşasının Portresi"

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), “Bir Osmanlı Paşasının Portresi” adıyla Ahmed Râtib Paşa’nın hayatını okurlarıyla buluşturuyor. Mehmet Korkmaz’ın kaleme aldığı bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’nun çalkantılı son yüzyılında önemli bir devlet adamının portresini sunuyor. Kaptan-ı Derya Mahmud Paşa’nın oğlu olan Ahmed Râtib Paşa’nın hayat hikâyesini merkeze alan kitap, aynı zamanda dönemin siyasi ve idari yapısına da ışık tutuyor. Osmanlı bürokrasisinin dinamiklerini, merkez-taşra ilişkilerini ve dönemin dış politika gerilimlerini kapsamlı bir şekilde ele alarak tarih meraklılarına zengin bir panorama sunuyor.

VBKY’nin klasik kitaplığı, Mehmet Korkmaz’ın kaleme aldığı “Bir Osmanlı Paşasının Portresi” eseriyle genişlemeye devam ediyor. Kaptan-ı Derya Mahmud Paşa’nın oğlu Ahmed Râtib, Bahriye Mektebi’ndeki başarısıyla babasının izinden gidiyor. II. Abdülhamid’in tahta çıkışıyla birlikte sarayın bendegân zümresine katılıyor. Kısa sürede padişahın güvenini kazanarak önce bahriye nazırı, ardından Osmanlı’nın stratejik vilayetlerinden Hicaz’a vali olarak atanıyor. On beş yıl gibi uzun bir süre görev yaptığı bu vilayette Mekke emirleri, bedevi şeyhleri ve merkezî hükümetle karmaşık ilişkiler kuruyor. Bu ilişkiler Ahmed Râtib Paşa’yı hem güçlü bir idareciye hem de çeşitli eleştirilerin odağına dönüştürüyor. Ahmed Râtib Paşa’nın yaşamını merkeze alan bu eser, geç dönem Osmanlı bürokrasisini, merkez-taşra ilişkilerini, hilafet siyasetiyle şekillenen Hicaz idaresini ve dönemin dış politika gerilimlerini gözler önüne seriyor. İngiliz nüfuzu karşısında Mekke emirleriyle kurulan kırılgan ittifaklar, hac organizasyonları, demiryolu projeleri, telgraf hattı tartışmaları ve İttihad-ı İslâm siyasetinin Hicaz’daki yansımaları, Paşa’nın görev süresinde İmparatorluğun karşılaştığı yapısal sorunların birer izdüşümünü oluşturuyor. “Bir Osmanlı Paşasının Portresi: Hicaz Valisi Ahmed Râtib Paşa (1846-1913)”, titizlikle derlenen arşiv belgeleri, hatıratlar ve dönemin basın kaynaklarıyla örülen bir biyografi olarak yalnızca bir valinin değil, bir dönemin hikâyesini anlatıyor.

Kitaptan:

“Ahmed Râtib Paşa’nın saraya oldukça yakın olmasına ve üst düzey vazifelerde bulunmasına rağmen mevcut literatürümüzde onun hakkında malumat bulabilmek neredeyse imkânsızdır. Ona dair müstakil çalışma bir yana ansiklopedi maddesi dahi mevcut değildir. Esasında paşanın adına ilk rastlamam ve hakkında bir çalışma yapma fikri onun bahriye nazırlığında hem selefi hem de halefi olan Hasan Hüsnü Paşa’ya dair “Bahriyede Bir Ömür: Sultan II. Abdülhamid’in Bahriye Nâzırı Hasan Hüsnü Paşa” adlı eseri hazırlarken ortaya çıktı. Hasan Hüsnü Paşa’nın uzun sürecek bahriye nazırlığından önce Ahmed Râtib Paşa’nın oldukça kısa bir süre (2 gün) nazır olarak görev yapması fakat sonrasında bir bahriye müşiri olmasına rağmen bahriye kayıtlarında ismine neredeyse hiç rastlanmaması bir merak konusuydu. Nitekim bu çalışmada görüleceği üzere sonraki süreçte kendisinin Teftiş-i Askerî Umumi Komisyonunda ve Hicaz Valiliğinde görevlendirilmesi gibi farklı sebeplerle âdeta bahriye ile bağı kopmuştur. Bu çalışmada Ahmed Râtib Paşa’nın merak edilen hayat hikâyesinin ortaya çıkarılmasının yanında Mekke ve Medine gibi kutsal beldeleri bünyesinde barındıran Hicaz Vilayeti’nin askerî ve mülki idaresindeki icraatı, merkez-taşra arasındaki siyasi ve idari ilişkileri, Hicaz’da önemli nüfuza sahip Mekke emirleri, bedevilerin ileri gelenleri ve meşâyihle (şeyhlerle) münasebetleri araştırılmıştır. Aynı zamanda Müslümanların halifesi olan ve saltanatı döneminde bu nüfuzunu etkin olarak kullanan II. Abdülhamid’in ve Osmanlı hükûmetlerinin bölgeye olan ilgisi de valinin çalışmaları kapsamında değerlendirilmiştir.” 

Yazar Hakkında; 

İstanbul Üniversitesi Arşivcilik Bölümünden mezun oldu. Askerlik görevini Millî Savunma Bakanlığında yedek subay olarak ifa ettikten sonra ATASE Arşivi ile Deniz Müzesi Arşivinde uzman olarak çalıştı. Mimar Sinan Üniversitesi Tarih Bölümü’nde yüksek lisans tezini (2012) ve İstanbul Üniversitesi Yakınçağ Ana Bilim Dalında doktora çalışmalarını tamamladı (2018). Hâlen doçent olarak görev yaptığı Millî Savunma Üniversitesi Deniz Harp Enstitüsünde çalışmaktadır. Basra Körfezi’nde Osmanlı Denizcilik Faaliyetleri 1847-1914 (2021); Bahriyede Bir Ömür Sultan II. Abdülhamid’in Bahriye Nâzırı Hasan Hüsnü Paşa (2022); Çaka Bey’den Cumhuriyet’e Türk Denizcilik Tarihi (2022); Bahriye Mektebi’nde Bir Jön Türk: Muhiddin Atayiğit ve II. Abdülhamid Dönemi Bahriye Mektebi Hatıraları (2023) ve Ahmet Taşdemir ile birlikte hazırladığı Bükreş’te 20 Yıl: Şevket Turgut Paşa ve Romanya Ataşemiliterliği Raporları (2024) adlı kitapları vardır.  

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kitabın adı: Bir Osmanlı Paşasının Portresi: Hicaz Valisi Ahmed Râtib Paşa (1846-1913)

Yazar: Mehmet Korkmaz

Kategori: Tarih

Kitap Editörü: Hasan Ali Çakmak  

Kapak ve Sayfa Uygulama: Faruk Özcan

Son Okuma: Mustafa Sacid Öztürk

Proje Editörü: Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut

Sayfa Sayısı: 300

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ