Tarih, coğrafya ve kimliğin kesişiminde: “Kuzey Kafkasya Halkları"

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), “Kuzey Kafkasya Halkları” adlı kitabı okurlarla buluşturuyor. Okan Yeşilot ve Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu’nun editörlüğünü yaptığı bu çalışma, bölgeyi yalnızca siyasi tarih ekseninde değil, coğrafi koşulların toplumsal yapıya etkisinden kültürel ve kimlik inşasına, demografik dinamiklerden ekonomik yapılara, dil ve etnisite ilişkilerinden güncel sorunlara kadar uzanan geniş ve disiplinler arası bir perspektifle ele alıyor.

 VBKY’nin tarih kitaplığı, “Kuzey Kafkasya Halkları” adlı eserle genişlemeye devam ediyor.  Karadeniz’in kuzeydoğusundaki Taman Yarımadası’ndan, Hazar Denizi’nin batısındaki Apşeron Yarımadası’na kadar uzanan dağ silsilesi Kafkas Dağları olarak adlandırılır. Coğrafi ve siyasi açıdan Kuzey ve Güney olmak üzere iki ana bölgeye ayrılan Kafkasya’nın güneyinde Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan; kuzeyinde ise günümüzde Rusya Federasyonu sınırları içinde yer alan yedi özerk cumhuriyet bulunur. Sarp dağlar, derin vadiler ve geniş düzlüklerle şekillenen bu geniş coğrafya, tarih boyunca çok sayıda etnik grubun ortaya çıkmasına zemin hazırlamış; farklı diller konuşan topluluklar arasında, coğrafi koşulların da etkisiyle belirgin ayrışmalar ve özgün kültürel yapılar oluşmuştur. Bununla birlikte sosyal, siyasi ve ekonomik hareketlilik, halklar arasındaki etkileşimi artırmış ve zamanla benzer sosyokültürel yapıların gelişmesine katkı sağlamıştır. Zengin tarihî birikimi ve dil çeşitliliğiyle öne çıkan Kuzey Kafkasya’da Abhazlar, Çerkezler, Lezgiler, Avarlar, Darginler, Laklar, Çeçenler, İnguşlar, Osetler, Kumuklar, Karaçay-Malkarlar, Nogaylar, Kalmuklar, Dağ Yahudileri ve daha pek çok halk birlikte yaşamaktadır. Okan Yeşilot ve Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu’nun editörlüğünde alanında uzman araştırmacıların makalelerinden oluşan “Kuzey Kafkasya Halkları”, bölgeyi yalnızca siyasi tarih çerçevesinde ele almakla kalmıyor; coğrafi koşulların toplumsal yapıya etkisinden kültürel ve kimlik inşasına, demografik dinamiklerden ekonomik yapılara, dil ve etnisite ilişkilerinden güncel meselelere kadar uzanan geniş ve disiplinler arası bir bakış sunuyor.

Kitaptan: 

 “Kafkasya, 16 ve 17. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu ile Safeviler arasında, 18. yüzyılın ortalarından itibaren Çarlık Rusya’nın da dâhil olduğu bir mücade­le sahası haline gelmiştir. 19. yüzyıldan itibaren ise artık Rusya etkili bir şekilde bölgede söz sahibi olmaya başlamıştır. Çarlık Rusya ve Sovyetler döneminde Ku­zey Kafkasya’da, siyasi, etnik, demografik, dil, din, kültür ve edebiyat alanlarında önemli değişimler yaşanmıştır. SSCB’nin dağılmasından sonra Güney Kafkasya’da Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan bağımsız cumhuriyetler olarak ortaya çıkar­ken, Kuzey Kafkasya’da ise Rusya Federasyonu’na bağlı özerk cumhuriyetler yeni sistem içerisindeki yerlerini almışlardır. Çok sayıda dilin konuşulduğu, zengin bir tarih ve kültüre sahip olan Kuzey Kafkasya’da Türk kökenli ve Kafkasya’nın yerlisi halklar yaşamaktadır. Bunlar; Ab­hazlar, Çerkezler, Lezgiler (Agullar, Rutullar, Tabasaranlar, Tsahurlar vd.), Avarlar, Darginler, Laklar (Gazikumuklar), Çeçenler, İnguşlar, Osetler, Kumuklar, Kara­çay-Malkarlılar, Nogaylar, Kalmuklar, Dağ Yahudileri vd. şeklinde zikredilebilir. Editoryal olarak hazırlanan bu eserde, Kuzey Kafkasya halkları ayrı ayrı uzmanlar tarafından kaleme alınmış ve sadece siyasi tarih açısından değil, kültür, kimlik, nüfus, ekonomi, dil ve halkların problemleri yönüyle de incelenmiştir.”

 Editörler Hakkında;

 Okan Yeşilot:

 Giresun’un Piraziz ilçesinde doğdu. İlkokulu Gökçeali’de, ortaokul ve liseyi Samsun Ladik Akpınar Öğretmen Lisesi’nde bitirdi. 1988 yılında kazandığı Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümünden 1992 yılında mezun oldu. Yüksek lisansını Prof. Dr. Nesrin Sarıahmetoğlu danışmanlığında “Hacı Zeynelabidin Tagiyev’in Hayatı ve Faaliyetleri” adlı teziyle yaptı. Doktorasını Prof. Dr. Abdülkadir Donuk danışmanlığında “Hasan Melikzade Zerdabi'nin Hayatı ve Faaliyetleri” adlı teziyle tamamladı. 1995-96 yıllarında Azerbaycan Bakü Devlet Üniversitesi’nde misafir öğretim elemanı olarak bulundu. 1997-98 yıllarında Uluslararası Türk-Kazak Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi’nde öğretim görevliliği yaptı. 2008 yılında Marmara Üniversitesi’nde doçent unvanı aldı, 2014 yılında da aynı üniversitede profesörlüğe atandı. Hâlen Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesi ve Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü müdürü olarak görev yapmaktadır. Yayımlanmış kitaplarından bazıları şunlardır: Şah’ın Ülkesinde (2014), Hacı Zeynelabidin Tagiyev (2015), Ateş Çemberinde Azerbaycan (2022).

Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu:

1986 yılında Kastamonu’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini orada tamamladı. 2009 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisans derecesini 2014 yılında Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nde alan Çaycıoğlu, doktora derecesini ise aynı enstitüde “Rusya’nın Kafkasya Siyaseti: General Paskeviç’in Başkomutanlığı Dönemi (1827-1831)” başlıklı tezle almaya hak kazandı (2018). Gürcistan ve Rusya’da yabancı dil eğitimi aldı, Rus ve Gürcü arşivlerinde araştırmalar yaptı, ulusal ve uluslararası etkinliklere katıldı. Mart 2023’ten itibaren Genel Türk Tarihi alanında doçent unvanı alan Çaycıoğlu, hâlihazırda Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesidir. Yayımlanmış kitaplarından bazıları şunlardır: Osmanlı İmparatorluğu’nun Lezgilerle İlişkileri (1578-1732) (İstanbul, 2025) ve Rusya’nın Kafkasya Siyaseti (Ankara, 2025) 

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kitabın adı: Kuzey Kafkasya Halkları     

Editörler: Okan Yeşilot, Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu   

Kategori: Tarih

Kapak Görseli: Faruk Özcan

Kitap Editörü: Elif Uzunağaç

Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya  

Son Okuma: Ali Kılıç

Proje Editörü: Ömer Uzunağaç

Sayfa sayısı: 576

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Haber Kaynağı : BEYAZ